Wydawać by się mogło, że zakładanie stowarzyszeń jest czymś prostym i niewymagającym szczególnych regulacji prawnych. Prawda okazuje się zgoła odmienna – jest to ustalone między innymi w Konstytucji Rzeczypospolitej Polski. Według definicji są to wszystkie organizacje społeczne, które powoływane są przez określone osoby, które mają takie same cele lub zainteresowania.

Ustalenia prawne

Wspomniana już wcześniej Konstytucja stwierdza, że w kraju obowiązuje wolność tworzenia oraz działania związków zawodowych, organizacji społecznych, zawodowych, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, zrzeszeń czy fundacji. Podstawowe zasady znajdują się jednak w Ustawie – Prawo o stowarzyszeniach. Zapisy tam zawarte są ogólne i mogą odnosić się do wielu różnych grup i wymagać osobnej interpretacji. Z tego powodu z ustawy zostały wyłączone następujące podmioty: organizacje, które działają na podstawie odrębnych przepisów (lub ustaw międzynarodowych); kościoły i związki wyznaniowe; organizacje religijne; komitety przygotowawcze wyborów parlamentarnych oraz partie polityczne.

Rodzaje stowarzyszeń

Stowarzyszenia dzielą się na pewne grupy.

  • Jedną z najbardziej podstawowych jest tzw. rejestrowe. Posiada ono osobowość prawną i może łączyć się w bardziej złożone związki stowarzyszeń, posiadać jednostki terenowe, przyjmować nowych członków, dotacje od władzy, instytucji itd. Do założenia takiego stowarzyszenia konieczne jest uchwalenie statutu oraz wybranie komitetu założycielskiego (w głosowaniu musi brać więcej niż 15 osób). Wymagane jest również to, aby takie stowarzyszenie rejestrowe było wpisane w Krajowy Rejestr Sądowy.
  • Stowarzyszenia zwykłe mają charakter w dużej mierze uproszczony. Przede wszystkim zasadniczą różnicą jest to, że nie mają one osobowości prawnej. Założona może zostać już przez trzy osoby. Do tego konieczne jest stworzenie jeszcze regulaminu oraz wybranie osoby, która będzie reprezentowała takie stowarzyszenie. Nie ma również potrzeby, aby takie stowarzyszenie było rejestrowane w KRS.
  • Stowarzyszenie ogrodowe związane jest bezpośrednio z ogrodami działkowymi. Celem jest wspólne prowadzenie ogródka. Głównym celem jest jest tworzenie ogrodu działowego, dzielenie go, zarządzanie, zawieranie umów,uchwalanie statutów, regulaminów, prowadzenie ewidencji działek itd.

Możliwe jest również stworzenie związku stowarzyszeń. Jest to bliska współpraca wielu stowarzyszeń. Może zostać powołany wtedy, gdy taką wolę wyrażą trzy stowarzyszenia (w tym również fundacje, organizacje turystyczne).